Deuteronomium 30 v 11-14
19de Sondag na Trinitatis
Pastor i.R. Horst Müller
Daar staan ek nou voor die nuwe kombuistoestel. ’n "Alles-in-een-toestel", volgens die pragtig ontwerpte boks. En binne-in: die voedselverwerker en hope onderdele.
Hoe moet ’n mens sin maak uit dit alles? Ek probeer ’n onderdeel hier aanheg – sonder sukses. Dalk daar? Ook niks nie!
Toe skiet daardie ou wysheid my te binne: "Lees die handleiding."
En wraggies – dit is duidelik, eenvoudig uiteengesit en nie net ’n direkte vertaling uit Chinees nie. Alles word stap vir stap verduidelik: waar die onderdele pas, wat hulle doen en waarvoor jy moet oplet. Hoe meer ek lees en verstaan, hoe meer opgewonde raak ek om die masjien te gebruik en sy veelsydigheid te benut.
Twee weke later loop ek ’n vriend raak. Hy het dieselfde toestel. Hy is heeltemal gefrustreerd daarmee. ’n Vermorsing van spasie. Veel te ingewikkeld. "Het jy die instruksies gelees?" vra ek. "Watter instruksies? Bedoel jy daardie dik boek? Nee wat. Veels te ingewikkeld!”
Liewe gemeente,
Die teks vir vandag se preek kom uit die boek Deuteronomium. In die Luther-Bybel staan dit bekend as "Die Vyfde Boek van Moses". Baie mense verstaan dit verkeerdelik as sou dit deur Moses self geskryf wees – 'n opvatting wat problematies is om die eenvoudige rede dat die boek ook sy dood beskryf. Die werklike naam – *Deutero-nomium* , of "Tweede Wet" – verduidelik waaroor die boek gaan. En wanneer 'n mens dit lees, besef jy ook dat dit tydens die ballingskap in Babilon geskryf is.
Baie eeue het verloop sedert die eerste Wet – sedert die tyd van Moses. Israel het tye van voorspoed beleef, maar ook tye van verval, wat uitgeloop het op 'n ondenkbare ramp: die vernietiging van Jerusalem en die tempel, en die wegvoering van 'n groot deel van die bevolking in ballingskap.
Daar, in die Babiloniese ballingskap, het die volk nagedink oor hoe hierdie ramp kon gebeur het. Hulle gevolgtrekking: Ons is self skuldig. Ons het nie Moses se gebooie onderhou nie. Ons het ons eie ondergang teweeggebring! En so is die gebooie en voorskrifte weer op skrif gestel, en het die boek Deuteronomium tot stand gekom.
Ons is baie geneig om die gebooie bloot as God se verwagtinge te beskou. Ons volg dit om God tevrede te stel. Ons dink God het dit gegee sodat ons Hom 'n guns kan bewys. Maar dit is glad nie die geval nie. God – ons Vader in die hemel, ons Skepper – het dit vir ons gegee sodat ons ons potensiaal kan verwesenlik, sodat ons die soort mense kan wees wat Hy wil hê ons moet wees.
Net soos die instruksies vir 'n kombuistoestel nie geskryf word om die vervaardiger 'n guns te bewys nie, is die gebooie nie gegee om God 'n guns te bewys nie!
Net soos die vervaardiger nie instruksies skryf om die kliënt te frustreer of te verslaaf nie, het God nie die gebooie gegee om ons te frustreer of te verslaaf nie. Ongelukkig word die gebooie egter herhaaldelik tot vandag toe vertolk as eise van God.
As ons die Tien Gebooie beskou as die "vervaardiger se instruksies vir die mens" , besef ons dat die doel daarvan is dat ons ons lewens ten volle kan uitleef. Basies kan die gebooie in vier kategorieë opgesom word:
1: Bly in verbinding met jou skepper, lewe Godvresend. Dit is die fondament´ van n vervulde lewe!
2: Eer die wat voor jou gekom het: jou ouers, die seniors in die samelewing.
Dit is aan hulle te danke dat jy kan lewe.
3: Respekteer die mense om jou. Beskerm hulle lewe, hulle besittings, hulle verhoudings. Met Jesus se woorde: Jy moet jou naaste liefhê!
4: Die laaste deel van die gebooie raak my persoonlik: om nie voortdurend met afguns na dit te kyk wat ander het nie, maar om te werk met dit wat ek het en wie ek is. Dit is nie 'n oproep tot berusting nie, maar eerder 'n uitnodiging om die gawes wat ek ontvang het, en dit waartoe ek in staat is, te erken.
Jesus het dit so gestel: Hê jouself lief! Ja – werklik! Hê jou naaste lief soos jouself!
Vanuit hierdie perspektief kan ons vandag se preekteks verstaan.
Deut 5, 11-14
11 "Ja, hierdie gebod wat ek jou vandag beveel, is nie vir jou te moeilik nie en dit is nie ver weg nie.
12 Dit is nie in die hemel nie, sodat jy moet sê, ‘Wie sal vir ons na die hemel opgaan, sodat hy dit vir ons kan gaan haal en ons dit laat hoor, dat ons dit kan uitvoer?'
13 Dit is ook nie oorkant die see nie, sodat jy moet sê, ‘Wie sal vir ons oorgaan tot oorkant die see, sodat hy dit vir ons kan gaan haal en ons dit laat hoor, dat ons dit kan uitvoer?'
14 Nee, die woord is baie naby jou – in jou mond en in jou hart, sodat jy dit kan uitvoer.
Ons land beweeg op verkiesings af. Oral belemmer verkiesingsplakkate nou die uitsig op die hemel. Verkiesingsbelofte volg op verkiesingsbelofte, en elkeen probeer die vorige een oortref. "As ons verkies word, dan..."— Ja, ek dink dikwels: waarom het julle dit nie reeds gedoen nie?
Suid-Afrika spog met een van die beste grondwette — en tereg ook. En wetgewing wat uitstekend is.
Tog hou niemand daarby nie. Kom ons skryf nog wette — wat dan net geïgnoreer sal word!
God se benadering is: Nie nog wette nie! Doen bloot dit wat werklik fundamenteel is: Eer God, eer diegene wat voor jou gekom het, respekteer jou naaste, en werk deur jou gawes en talente te gebruik.
Natuurlik hoop en bid ek dat goeie mense — mense wat hulle beywer vir die welstand van die land en sy bevolking — aan die bewind sal kom. Maar dit sal 'n geruime tyd duur voordat alles reggestel is.
Ek verstaan vandag se teks — sowel as die lesings uit die briewe en die evangelies — as 'n oproep aan elkeen van ons:
Leef jou roeping uit. Doen wat reg is! Laat jou geloof jou lei!
Vandag se Epistel stel dit só:
Efesiërs 5,15–20
15 Let daarom sorgvuldig op hoe julle leef – nie as onverstandiges nie, maar as wyses.
16 Koop die tyd uit, omdat die dae vol boosheid is.
17 Om hierdie rede moet julle nie onverstandig wees nie; probeer eerder om te verstaan wat die wil van die Here is.
Met ander woorde: Moenie wag dat omstandighede verbeter nie; leef eerder volgens God se wil – hier en nou! Moenie volgens God se wil leef bloot om Hom tevrede te stel nie, maar omdat Hy wil hê dat jy jou volle potensiaal moet bereik! Ja, tot lof en eer van God – maar ook tot jou eie seën!
Hier leer ek iets uiters belangriks uit die verhaal van die ryk jong man (Markus 10:17–27). Hy wil weet hoe om die ewige lewe te verkry. Jesus begin deur die gebooie op te noem. Hierdie merkwaardige man antwoord: "Maar ek leef reeds daarvolgens" – net om te besef dat dit nie genoeg is vir die ewige lewe nie!
Dan volg die tweede uitspraak – die een wat ons werklik aangryp: "Verkoop alles wat jy het." Selfs die dissipels is geskok – maar tog hoopvol: "Ons het alles agtergelaat ..."
Tog sien ons die kernpunt oor die hoof: "Volg My! In My sal jy die lewe vind!
Ek, die Seun van God, gee dit vir jou! Ek maak die onmoontlike werklikheid!"
"Verkoop alles" – ek verstaan dit so: Wat hou jou terug om Jesus te volg? Wat verhoed jou om jou geloof uit te leef?
Dit is waartoe ons geroep is: om – met eerbied vir God – ’n lewe te lei wat ’n seën vir jouself én vir ander is. Moenie wag vir beter tye of beter omstandighede nie. Leef as ’n Christen, as ’n kind van God – hier en nou!
Hoofstuk 30 begin met ´n belofte:
Wanneer jy terugkeer na die Here jou God en met hart en siel na sy stem luister, net soos ek jou vandag beveel, jy en jou kinders, 3 dan sal die Here jou God jou lot verander. Hy sal Hom oor jou ontferm en jou weer bymekaarmaak uit al die volke waarheen die Here jou God jou verstrooi het.
God sê nie: "Wanneer julle terug is in die land, leef dan volgens my gebooie" nie – nee: "Leef dit nou, te midde van die verstrooiing, uit. En Ek sal julle bymekaarbring!"
Ses-en-dertig jaar gelede het die Maandag-gebede in Leipzig tot 'n reuse beweging "ontplof" dit het met klein groepies begin wat Maandae in die aand in een kerk bymekaar gekom het om vir verandering en geregtigheid in Oos Duitsland te bid. Op 9 Oktober 1989 het sewentigduisend mense vir 'n stil protes bymekaargekom en kerse vasgehou. "Ons is die volk", "Geen geweld"
Dit het van stad tot stad, van dorp tot dorp versprei. 'n Jaar later het die gewelddadige diktatuur ineengestort.
Geliefde broers en susters, leef julle geloof uit; soek gemeenskap met ander Christene. As julle stemgeregtig is, gaan stem dan – en stem met oorleg. Moenie wag vir politici om veranderinge te weeg te bring nie. Word self deel van God se wonderlike bedoelings, ook vir ons land!
Maar as ons daarin slaag dat Christene van alle rasse en denominasies uitleef wat hulle glo, kan iets wonderliks gebeur. Mag ons Here dit skenk, en mag ons daarvoor gereed wees!
Amen
Horst Müller,
